Data Center ในไทย ยอดลงทุนแสนล้าน... แต่ประเทศได้ “ประโยชน์สุทธิ” จริงหรือ?
กระแสการส่งเสริมให้ประเทศไทยเป็นศูนย์กลางดิจิทัล (Digital Hub) ของภูมิภาค กำลังพาให้ทุนยักษ์ใหญ่หลั่งไหลเข้ามาลงทุนในกิจการ Data Center อย่างต่อเนื่อง โดยมีมูลค่าคำขอส่งเสริมการลงทุนสูงถึงราว 750,000 ล้านบาท (นับตั้งแต่ปี 2567 ถึงมีนาคม 2569 รวม 42 โครงการ)
ทว่าในมุมมองเชิงวิเคราะห์ ดร.สามารถ ราชพลสิทธิ์ ได้เปิดประเด็นชวนคิดผ่านเพจเฟซบุ๊กส่วนตัวว่า "ตัวเลขเงินลงทุนที่มหาศาล อาจไม่ได้แปลว่าไทยจะได้รับประโยชน์มหาศาลตามไปด้วย" หากเรามองข้ามต้นทุนทรัพยากรที่ประเทศต้องแลกไป
1. ต้นทุนที่แฝงอยู่: ทรัพยากรและผลกระทบต่อชุมชน
Data Center ไม่ใช่แค่การสร้างอาคาร แต่เป็นอุตสาหกรรมที่สูบใช้ทรัพยากรของประเทศอย่างหนักหน่วง:
- ทรัพยากรหลัก: ต้องพึ่งพาการใช้ ไฟฟ้าและน้ำ ปริมาณมหาศาลตลอด 24 ชั่วโมง เพื่อหล่อเย็นระบบเซิร์ฟเวอร์ รวมไปถึงการใช้พื้นที่ดินและระบบสื่อสารโครงสร้างพื้นฐาน
- ผลกระทบระดับท้องถิ่น: ชุมชนรอบข้างต้องแบกรับมลภาวะจากการก่อสร้าง ปัญหาจราจร มลพิษทางเสียง ความร้อนสะสม ระบบเครื่องกำเนิดไฟฟ้าสำรอง ตลอดจนความเสี่ยงด้านการจัดเก็บเชื้อเพลิงและความปลอดภัย
2. ทำไม "เงินลงทุนสูง" จึงอาจไม่ตกถึงมือคนไทย?
โครงสร้างของอุตสาหกรรม Data Center ในปัจจุบัน มีจุดที่ทำให้เม็ดเงินไหลออกนอกประเทศสูง:
- การนำเข้าฮาร์ดแวร์: อุปกรณ์ประมวลผล เครื่องจักร และเทคโนโลยีหลักส่วนใหญ่ถูกนำเข้าจากต่างประเทศ
- บุคลากรระดับสูง: ผู้เชี่ยวชาญเฉพาะทางบางส่วนเป็นชาวต่างชาติ
- ผลกำไร: รายได้และผลกำไรหลักของผู้ประกอบการต่างชาติอาจไม่ได้หมุนเวียนเวียนกลับมาในระบบเศรษฐกิจไทยเท่าที่ควร
3. ทางออก: เปลี่ยนตัวชี้วัดจาก "มูลค่าลงทุน" สู่ "ประโยชน์สุทธิ (Net Benefit)"
เพื่อไม่ให้ไทยตกอยู่ในภาวะเป็นเพียง "สถานที่ตั้งเซิร์ฟเวอร์" แทนที่จะเป็น "ศูนย์กลางดิจิทัล" ที่แท้จริง ภาครัฐและคณะกรรมการนโยบายการประกอบกิจการดาต้าเซ็นเตอร์ จำเป็นต้องประเมินโดยนำ [ผลประโยชน์จริง - ต้นทุนทรัพยากรที่เสียไป] ผ่านแนวทางต่อไปนี้:
- การพัฒนาทักษะ & ถ่ายทอดเทคโนโลยี: ต้องเกิดการUpskill/Reskill แรงงานไทย การวิจัยและพัฒนา (R&D) ภายในประเทศ
- การดึง Supply Chain ในประเทศ: ส่งเสริมให้ธุรกิจไทยเข้าไปมีส่วนร่วม ตั้งแต่ผลิตชิป อุปกรณ์อิเล็กทรอนิกส์ ระบบไฟฟ้า ระบบทำความเย็น ตลอดจนการต่อยอดสู่บริการ Cloud, AI, Automation และ Robotics
- ผลตอบแทนสู่ชุมชน: ชุมชนในพื้นที่ตั้งโครงการต้องได้รับประโยชน์ที่เป็นรูปธรรม ไม่ใช่รับเพียงผลกระทบ
4. 5 คำถามสำคัญที่ภาครัฐต้องตอบให้ได้ก่อนออกกติกา
- ตั้งที่ไหน: พื้นที่เหมาะสมและลดผลกระทบต่อชุมชนรอบข้างหรือไม่?
- ใช้ทรัพยากรเท่าไร: ประเมินความคุ้มค่าของการใช้ไฟฟ้า น้ำ และโครงสร้างพื้นฐานอย่างจริงจัง
- ประเทศไทยได้อะไร: ผลตอบแทนเชิงเศรษฐกิจและการพัฒนาทักษะคนไทยคุ้มค่าหรือไม่?
- ใช้ของไทยได้มากแค่ไหน: มีสัดส่วนการสนับสนุนผู้ประกอบการไทยใน Supply Chain มากน้อยเพียงใด?
- ประชาชนในพื้นที่ได้อะไร: ชุมชนได้รับประโยชน์ตอบแทนที่เป็นรูปธรรมอย่างไร?
