นับถอยหลังประวัติศาสตร์อวกาศไทย! พัฒนาอุปกรณ์ "CE-7 MATCH" ร่วมภารกิจโคจรรอบดวงจันทร์กับยานฉางเอ๋อ 7
สถาบันวิจัยดาราศาสตร์แห่งชาติ (องค์การมหาชน) หรือ NARIT ร่วมกับมหาวิทยาลัยมหิดล ประสบความสำเร็จครั้งสำคัญในการพัฒนาอุปกรณ์วิทยาศาสตร์ฝีมือคนไทย CE-7 MATCH ซึ่งได้รับเลือกเป็น 1 ใน 7 อุปกรณ์วิทยาศาสตร์จากนานาชาติ เพื่อติดตั้งไปกับยาน ฉางเอ๋อ 7 (Chang'E 7) ของประเทศจีน เตรียมเดินทางสู่วงโคจรรอบดวงจันทร์ในวันที่ 24 สิงหาคม 2569 นี้
ทำความเข้าใจ CE-7 MATCH: เครื่องมือตรวจวัดสภาวะอวกาศ
CE-7 MATCH (Chang'E-7 Moon-Aiming Thai-Chinese Hodoscope) ไม่ใช่อุปกรณ์ถ่ายภาพ แต่ทำหน้าที่เป็น เครื่องตรวจวัดอนุภาคพลังงานสูงและสภาวะอวกาศ (Space Weather) เพื่อเก็บข้อมูลสำคัญในวงโคจรขั้วใต้ของดวงจันทร์
- ตรวจวัดอนุภาคพลังงานสูง: สามารถจำแนกชนิดของอนุภาค เช่น โปรตอน (Proton), อนุภาคแอลฟา (Alpha Particle) และอิเล็กตรอนพลังงานสูง รวมถึงรังสีคอสมิกและอนุภาคประจุที่ถูกปลดปล่อยจากดวงอาทิตย์
- วิเคราะห์ปฏิสัมพันธ์สามระบบ: ช่วยให้นักวิทยาศาสตร์เข้าใจปฏิสัมพันธ์ระหว่างดวงอาทิตย์ โลก และดวงจันทร์ ตลอดจนประเมินสภาพแวดล้อมด้านรังสีบริเวณดวงจันทร์ ซึ่งเป็นข้อมูลพื้นฐานสำคัญสำหรับการส่งมนุษย์ไปสำรวจและตั้งฐานปฏิบัติการในอนาคต
- เฝ้าระวังภัยพิบัติทางอวกาศ: สภาวะอวกาศและพายุสุริยะสามารถปลดปล่อยอนุภาคประจุพลังงานสูง ซึ่งส่งผลกระทบโดยตรงต่อระบบอิเล็กทรอนิกส์ ดาวเทียมสื่อสาร และแผงเซลล์แสงอาทิตย์
- สำรวจอนุภาคจากดาวพฤหัสบดี: ตรวจจับการเคลื่อนที่ของอิเล็กตรอนพลังงานสูงที่มีต้นกำเนิดจากสนามแม่เหล็กของดาวพฤหัสบดี เพื่อศึกษารูปแบบการเดินทางของอนุภาคข้ามระบบดาว
สรุปข้อมูลเทคนิคและนวัตกรรมวิศวกรรมฝีมือไทย
ตัวเครื่อง CE-7 MATCH มีขนาดกะทัดรัดเพียง 14.5 × 14.6 × 26.5 เซนติเมตร และมีน้ำหนักเบาเพียง 4.85 กิโลกรัม ภายในประกอบด้วยตัวตรวจวัดซ้อนกัน 7 ชั้น (7-Layer Detector Stack) ซึ่งมีทิศทางการตรวจวัดแบ่งเป็น 2 ด้าน คือ ด้านที่หันออกสู่อวกาศ และด้านที่หันลงสู่พื้นผิวดวงจันทร์
การออกแบบลักษณะนี้ทำให้สามารถตรวจจับได้ทั้งอนุภาคที่เดินทางมาจากอวกาศโดยตรง และอนุภาคที่เกิดจากการปะทะกับพื้นผิวดวงจันทร์แล้วสะท้อนกลับออกมา โดยทีมวิศวกรไทยมีบทบาทสำคัญครอบคลุมตั้งแต่การออกแบบโครงสร้างที่ทนทานต่อสภาพแวดล้อมอวกาศแต่มีน้ำหนักเบา การพัฒนาซอฟต์แวร์สำหรับระบบอิเล็กทรอนิกส์ ไปจนถึงการสร้างอัลกอริทึมในการประมวลผลและวิเคราะห์ข้อมูล
ต่อยอดอนาคต: โครงการ CE-8 ALIGN
ความร่วมมือครั้งนี้ถือเป็นก้าวแรกของไทยในการเข้าเป็นส่วนหนึ่งของโครงการสถานีวิจัยนานาชาติบนดวงจันทร์ (ILRS) โดยขณะนี้ NARIT อยู่ระหว่างการพัฒนาอุปกรณ์ชิ้นถัดไปในชื่อ CE-8 ALIGN สำหรับติดตั้งบนยานลงจอดในภารกิจฉางเอ๋อ 8 เพื่อลงไปตรวจวัดนิวตรอน อนุภาคพลังงานสูง และสแกนสัญญาณของน้ำแข็งใต้พื้นผิวบริเวณขั้วใต้ดวงจันทร์โดยตรง
