กฎหมายเดิมมีช่องว่าง! นักวิชาการธรรมศาสตร์จี้ “บอร์ดดาต้าเซ็นเตอร์” เร่งวางเกณฑ์คุมน้ำ-ไฟ ก่อนวิกฤตพลังงาน
การที่รัฐบาลจัดตั้ง คณะกรรมการนโยบายการประกอบกิจการดาต้าเซ็นเตอร์ ถือเป็นก้าวที่ดี แต่ รศ. ดร.สุรศักดิ์ บุญเรือง จากศูนย์กฎหมายทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ ได้ออกมาเตือนว่า ไทยยังขาดกฎหมายกำกับดูแลดาต้าเซ็นเตอร์โดยตรง ทำให้ต้องพึ่งพากฎหมายเดิมซึ่งมีช่องว่างและข้อจำกัดหลายประการ หากไม่เร่งแก้ไข อาจส่งผลกระทบต่อความมั่นคงทางพลังงาน สิ่งแวดล้อม และความเชื่อมั่นของนักลงทุนต่างชาติ
3 ช่องว่างทางกฎหมายที่ต้องเร่งแก้ไข
- ไม่เข้าข่ายต้องทำ EIA: กฎหมายสิ่งแวดล้อมปัจจุบันไม่ได้ระบุให้ "ดาต้าเซ็นเตอร์" เป็นโครงการที่ต้องประเมินผลกระทบสิ่งแวดล้อม (EIA) โดยวัดจากปริมาณการใช้ไฟฟ้าหรือน้ำ ส่งผลให้ศูนย์ขนาดใหญ่ที่กินพลังงานสูงหลุดรอดการตรวจสอบได้
- ไม่อยู่ภายใต้ พ.ร.บ.โรงงาน: กิจการนี้ยังไม่ถูกจัดเป็นโรงงานประเภทใดประเภทหนึ่งตามกฎหมาย ส่งผลให้การควบคุมมาตรฐานและการกำกับดูแลทำได้ไม่เต็มที่
- เกณฑ์การขอใช้น้ำไม่ชัดเจน: ระบบหล่อเย็นของดาต้าเซ็นเตอร์ขนาดใหญ่ต้องใช้น้ำปริมาณมหาศาล แต่กลับไม่มีข้อบังคับที่ชัดเจนว่าต้องขออนุญาตใช้น้ำเพื่อการอุตสาหกรรม
ความเสี่ยงหากปล่อยให้แย่งชิงทรัพยากร
- การกระจุกตัวในเมืองใหญ่: ในกรุงเทพฯ มีดาต้าเซ็นเตอร์ไม่น้อยกว่า 30 แห่ง ซึ่งดึงไฟฟ้าไปใช้สูงมากในบางช่วงเวลา
- กระทบพื้นที่ยุทธศาสตร์ (EEC): พื้นที่ภาคตะวันออกมีการใช้พลังงานสูงจากอุตสาหกรรมเดิมอยู่แล้ว หากมีดาต้าเซ็นเตอร์เพิ่มขึ้นโดยไม่มีแผนรองรับ อาจเกิดการแย่งชิงน้ำและไฟฟ้า จนต้องสร้างอ่างเก็บน้ำเพิ่มหรือดึงไฟฟ้ามาจากพื้นที่ไกลๆ ซึ่งเพิ่มต้นทุนและส่งผลเสียต่อความเชื่อมั่นของนักลงทุน
ข้อเสนอแนะและทางออก
- ระยะสั้น: ให้กระทรวงทรัพยากรธรรมชาติฯ ปรับเกณฑ์บังคับให้ดาต้าเซ็นเตอร์ขนาดใหญ่ที่ใช้น้ำ-ไฟสูง ต้องทำ EIA พร้อมกำหนดให้รายงานข้อมูลการใช้น้ำ ไฟฟ้า พลังงานสะอาด เสียง ความร้อน และการปล่อยก๊าซเรือนกระจก
- ระยะยาว: หากมีการเติบโตต่อเนื่องจนกฎหมายเดิมรับมือไม่ไหว รัฐบาลจำเป็นต้อง ออกกฎหมายเฉพาะ (Specific Law) มากำกับดูแลโดยตรง
- ข้อห่วงใย: โครงสร้างของบอร์ดชุดนี้มีรัฐมนตรีหลายกระทรวงและมี สภาพัฒน์ เป็นฝ่ายเลขานุการ จึงน่ากังวลว่าจะเกิดความล่าช้าในการออกเกณฑ์ หรือเน้นการส่งเสริมการลงทุน (BOI) จนมองข้ามการคุมผลกระทบด้านสิ่งแวดล้อม
