ดาต้าเซ็นเตอร์ 1.7 ล้านล้าน คุ้มจริงไหมกับทรัพยากรไทยที่ต้องเสียไป?

กระแสการลงทุน ดาต้าเซ็นเตอร์ (Data Center) ในไทยกำลังโตแบบก้าวกระโดด โดยมีมูลค่าคำขอส่งเสริมการลงทุนจาก BOI สูงถึง 1.7 ล้านล้านบาท ทว่า คุณกรณ์ จาติกวณิช ได้ออกมาจุดประเด็นให้สังคมร่วมกันฉุกคิดว่า เม็ดเงินมหาศาลนี้คุ้มค่าจริงหรือไม่ เมื่อเทียบกับสิ่งที่เราต้องแลก

1. เม็ดเงินเยอะ แต่ประโยชน์อาจไม่ถึงมือคนไทย

1. จ้างงานน้อย: แม้โครงการจะลงทุนเป็นหมื่นล้าน แต่เมื่อสร้างเสร็จกลับใช้แรงงานดูแลเพียงหลักร้อยถึงหลักพันคนเท่านั้น
2. พึ่งพาต่างชาติ: อุปกรณ์และเทคโนโลยีหลักต้องนำเข้า กำไรส่วนใหญ่ส่งกลับบริษัทแม่
3. สิทธิประโยชน์ล้น: ไทยให้สิทธิประโยชน์จูงใจสูงมาก (เช่น เว้นภาษี ต่างชาติถือหุ้น 100% ครองที่ดินได้) จนต้องกลับมามองเรื่องความคุ้มค่าทางเศรษฐกิจในระยะยาว

2. สงครามแย่งชิง "พลังงาน" และ "น้ำ"

ดาต้าเซ็นเตอร์เป็นธุรกิจที่กินทรัพยากรดุจ "สัตว์ยักษ์ที่ไม่มีวันอิ่ม" โดยเฉพาะในพื้นที่อุตสาหกรรมอย่าง EEC

• ไฟฟ้า: รายงานจาก IEA คาดว่าปี 2030 ดาต้าเซ็นเตอร์ทั่วโลกจะกินไฟถึง 3% ของไฟฟ้าทั้งโลก (เพิ่มจาก 1.5% ในปี 2024)
• น้ำ: ต้องใช้น้ำมหาศาลในระบบหล่อเย็นเพื่อไม่ให้เซิร์ฟเวอร์ร้อนเกินไป ซึ่งทั่วโลกอาจใช้น้ำรวมกันสูงถึง 5 ล้านล้านลิตรในทศวรรษหน้า

3. ความเสี่ยงด้านสิ่งแวดล้อมที่ยังไม่มีกติกาคุม

• น้ำทิ้งปนเปื้อน: น้ำจากระบบหล่อเย็นอาจมีสารเคมีป้องกันตะกรันและเป็นน้ำอุ่น หากปล่อยสู่ธรรมชาติโดยไม่มีการบำบัดเฉพาะทาง จะกระทบต่อระบบนิเวศ เกษตรกรรม และประมงพื้นบ้าน
• ไทยยังขาดกฎหมายเฉพาะ: ในขณะที่หลายประเทศ (เช่น สหรัฐฯ ยุโรป และบางประเทศในเอเชีย) เริ่มเบรกหรือคลอดกฎเกณฑ์เข้มงวด ทั้งการจำกัดโหลดไฟ บังคับใช้พลังงานหมุนเวียน และคุมการใช้น้ำ แต่ไทยยังไม่มีกรอบกำกับดูแลที่รัดกุมพอ

ประเด็นนี้ไม่ได้แปลว่าเราควร "ต่อต้าน" เทคโนโลยีหรือ AI ครับ แต่ไทยจำเป็นต้องมี "กติกาที่สมดุล" ไม่ใช่ยอมเป็นเพียงฐานรองรับต้นทุนสิ่งแวดล้อมให้ทุนข้ามชาติ โดยที่ประชาชนแบกรับความเสี่ยง ซึ่งล่าสุดทางพรรคประชาธิปัตย์ได้ยื่นญัตติด่วนเสนอตั้งคณะกรรมาธิการวิสามัญเพื่อศึกษาความคุ้มค่านวัตกรรมนี้อย่างจริงจังแล้ว